Μπορεί ένα γιαούρτι καθημερινά να επιβραδύνει τη βιολογική γήρανση;

Η γήρανση αποτελεί φυσική διαδικασία, όμως η ταχύτητα με την οποία γερνά ο οργανισμός δεν είναι ίδια για όλους. Δύο άνθρωποι ίδιας ηλικίας μπορεί να έχουν διαφορετική κατάσταση υγείας, διαφορετικό κίνδυνο εμφάνισης χρόνιων ασθενειών και διαφορετικές «βιολογικές ηλικίες». Τα τελευταία χρόνια οι επιστήμονες αναζητούν τρόπους να μετρήσουν αυτή τη διαφορά και να δουν αν οι αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορούν να επηρεάσουν την πορεία της γήρανσης.

Μια νέα μελέτη από ερευνητές στην Ιαπωνία δείχνει ότι ο συνδυασμός μέτριας άσκησης, διατροφικής καθοδήγησης και καθημερινής κατανάλωσης γιαουρτιού με το προβιοτικό βακτήριο Bifidobacterium longum BB536 μπορεί να συνδέεται με μια μικρή αλλά μετρήσιμη επιβράδυνση του ρυθμού βιολογικής γήρανσης.

Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Aging, πραγματοποιήθηκε σε άνδρες ηλικίας άνω των 50 ετών με αυξημένο βάρος. Οι επιστήμονες θέλησαν να εξετάσουν αν μια σχετικά απλή αλλαγή στον τρόπο ζωής θα μπορούσε μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα να αφήσει «αποτύπωμα» σε μοριακούς δείκτες που σχετίζονται με τη γήρανση.

Η γήρανση δεν μετριέται μόνο σε χρόνια: τι αποκαλύπτουν τα βιολογικά ρολόγια

Για πολλά χρόνια η ηλικία ενός ανθρώπου υπολογιζόταν αποκλειστικά με βάση τα χρόνια ζωής του. Ωστόσο, η επιστήμη έχει δείξει ότι η πραγματική κατάσταση του οργανισμού μπορεί να διαφέρει σημαντικά από τη χρονολογική ηλικία. Για να μελετήσουν αυτή τη διαφορά, οι ερευνητές χρησιμοποιούν τα λεγόμενα «επιγενετικά ρολόγια». Πρόκειται για εργαλεία που εξετάζουν μικρές αλλαγές στο DNA, γνωστές ως μεθυλιώσεις, οι οποίες επηρεάζουν τον τρόπο λειτουργίας των γονιδίων χωρίς να αλλάζουν το ίδιο το γενετικό υλικό. Ορισμένα από αυτά τα εργαλεία εκτιμούν τη βιολογική ηλικία, ενώ άλλα προσπαθούν να υπολογίσουν πόσο γρήγορα γερνά ένας οργανισμός. Ένας από τους πιο σύγχρονους δείκτες είναι το DunedinPACE, που δεν δείχνει πόσο «ηλικιωμένος» είναι κάποιος, αλλά τον ρυθμό με τον οποίο συσσωρεύονται αλλαγές που σχετίζονται με τη γήρανση.  Εν προκειμένω, αυτόν τον δείκτη επέλεξαν οι ερευνητές, επειδή μπορεί να ανταποκριθεί πιο γρήγορα σε αλλαγές του τρόπου ζωής σε σχέση με άλλα βιολογικά ρολόγια.

Πώς έγινε η μελέτη

Στη μελέτη συμμετείχαν 48 άνδρες ηλικίας 50 έως 74 ετών, οι οποίοι χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες. Η μία ομάδα ακολούθησε το πρόγραμμα παρέμβασης για 12 εβδομάδες, ενώ η δεύτερη συνέχισε τις καθημερινές της συνήθειες χωρίς αλλαγές. Οι συμμετέχοντες στην ομάδα παρέμβασης έλαβαν οδηγίες για πιο ισορροπημένη διατροφή, με στόχο τη σταδιακή μείωση της υπερβολικής πρόσληψης θερμίδων, περιορίζοντας κυρίως τα σνακ και τα ζαχαρούχα ποτά. Παράλληλα, ενθαρρύνθηκαν να κάνουν περπάτημα ή ασκήσεις με stepper περίπου 30 λεπτά την ημέρα, τουλάχιστον τρεις φορές την εβδομάδα. Επιπλέον, κατανάλωναν καθημερινά 100 γραμμάρια γιαουρτιού που περιείχε το προβιοτικό βακτήριο Bifidobacterium longum BB536. Το συγκεκριμένο βακτήριο έχει μελετηθεί για πιθανές επιδράσεις στη φλεγμονή και στη λειτουργία του εντέρου. Πριν και μετά την παρέμβαση οι ερευνητές πήραν δείγματα αίματος και ανέλυσαν συγκεκριμένα σημάδια στο DNA των συμμετεχόντων, ώστε να δουν αν είχαν αλλάξει οι δείκτες βιολογικής γήρανσης.

Τι άλλαξε σε μόλις 12 εβδομάδες στους συμμετέχοντες

Μετά το τέλος της μελέτης, οι άνδρες που ακολούθησαν το πρόγραμμα παρουσίασαν σημαντική μείωση στο βάρος και στον δείκτη μάζας σώματος. Το πιο ενδιαφέρον εύρημα όμως αφορούσε τον ρυθμό γήρανσης. Ο δείκτης DunedinPACE έδειξε ότι η ομάδα παρέμβασης παρουσίασε περίπου 2,2% πιο αργό ρυθμό βιολογικής γήρανσης μέσα στις 12 εβδομάδες. Στην ομάδα ελέγχου δεν παρατηρήθηκε ουσιαστική αλλαγή.

Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης άλλα γνωστά βιολογικά ρολόγια, τα οποία προσπαθούν να εκτιμήσουν τη συνολική βιολογική ηλικία. Σε αυτά δεν βρέθηκαν αλλαγές που να παραμένουν στατιστικά σημαντικές μετά την αυστηρή επεξεργασία των αποτελεσμάτων. Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα αφορούσε έναν δείκτη που σχετίζεται με τη λειτουργία των νεφρών. Οι αναλύσεις έδειξαν μείωση ενός μοριακού δείκτη που συνδέεται με την πρωτεΐνη κυστατίνη C, η οποία χρησιμοποιείται ως ένδειξη της κατάστασης των νεφρών.

Γενικό συμπέρασμα και περαιτέρω βήματα

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το αποτέλεσμα πιθανότατα δεν οφείλεται σε έναν μόνο παράγοντα, αλλά στον συνδυασμό πολλών μικρών αλλαγών: καλύτερη διατροφή, περισσότερη κίνηση, απώλεια βάρους και πιθανές επιδράσεις του προβιοτικού στη λειτουργία του εντέρου και στη φλεγμονή. Επομένως, το  μήνυμα δεν είναι ότι ένα συγκεκριμένο τρόφιμο μπορεί να «σταματήσει» τον χρόνο, αλλά ότι ένας συνδυασμός απλών και εφαρμόσιμων αλλαγών μπορεί να επηρεάζει διαδικασίες που συνδέονται με τη γήρανση.

Η μελέτη προσθέτει νέα στοιχεία στην αυξανόμενη έρευνα που εξετάζει αν η γήρανση μπορεί να επηρεαστεί μέσω καθημερινών συνηθειών. Στο πλαίσιο αυτό, οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι χρειάζονται μεγαλύτερες και μακροχρόνιες κλινικές δοκιμές για να φανεί αν αυτές οι μοριακές αλλαγές μεταφράζονται τελικά σε καλύτερη υγεία και μικρότερο κίνδυνο ασθενειών που σχετίζονται με την ηλικία.